اکران آنلاین؛ تهدید یا فرصت

اکران آنلاین؛ تهدید یا فرصت
نوشته جواد صفوی

در فرهنگ فارسی عمید واژه فرانسوی "اکران" به پرده سینما و نیز اسم مصدر نشان دادن فیلم در سینما معنی شده است. در ایران، چندی پس از شیوع بیماری کرونا به اکران، واژه انگلیسی آنلاین هم اضافه شد و ترکیب جدیدی از نمایش فیلم سینمایی تحت عنوان "اکران آنلاین" به وجود آمد که معنای آن نمایش فیلم های دارای مجوز اکران سینمایی در صفحه نمایش تلویزیون یا نمایشگر رایانه است.
"اکران آنلاین" البته ابداع سازمان سینمایی ایران نیست. شبکه های پخش فیلم و سرگرمی کابلی در جهان که امروزه همگان معروفترین آن یعنی نتفلیکس را می شناسند، دست اندرکار پخش برخط یا همان آنلاین برخی از فیلمهایی هستند که به قصد نمایش بر پرده عظیم سینما ساخته شده اند. نتفلیکس یا بسترهای مشابه این کار را بنابر حساب و کتاب دقیق اقتصادی و کسب سود بیشتر انجام می دهند و برخی فیلم ها را بیشتر به قصد "اکران آنلاین" تهیه می کنند، همانند "ایرلندی" و "روما" که عمده پخش آنها بر بستر اینترنت بود اما در ایران پدیده "اکران آنلاین" به دلیل ایجاد بحران در چرخه بیمار اکران فیلم های سینمایی در پی تعطیلی های مکرر کرونایی سالن های نمایش به عنوان یک مسکن موقتی شکل گرفت. تا امروز در ایران بیش از 26 فیلم سینمایی راهی "اکران آنلاین" از دو بستر انحصاری یعنی "فیلیمو" و "نماوا" شده اند. آمار به دست آمده تا این لحظه که صرفا پوشش دهنده 15 فیلم مورد اقبال تماشاگران بوده و آمار فروش همه فیلم های اکران آنلاین شده را در بر نمی گیرد نشان می دهد که همان 15 فیلم برتر "اکران آنلاین" در مجموع رقمی در حدود 20 میلیارد تومان فروش داشته اند که می شود با یک حساب سر انگشتی و احتساب بلیت در حدود بیست هزار تومانی به عدد یک میلیون بلیت رسید و در "اکران آنلاین" این عدد را می شود ضرب در 3 به تعداد میانگین تماشاگران هر خانه کرد و به سه میلیون نفری رسید که در کل، پای "اکران آنلاین" بوده اند. این اعداد نشان از افت محسوس مخاطبان سینمای ایران در سال پر بحران 1399 دارد و البته دلایل بسیاری برای کاهش تماشاگران "اکران آنلاین" نسبت به اکران عادی می شود تصور کرد که مهمترین آن شاید مشکلات اقتصادی و تاثیر آن بر سبد فرهنگی خانواده ها است و دوم که به زعم تهیه کنندگان مهم سینمای ایران مهمترین دلیل عدم موفقیت "اکران آنلاین" در جذب مخاطبان است، پدیده قاچاق فیلم ها و پخش آن در شبکه های ماهواره ای فارسی زبان و نیز سایتهای دانلود فیلم است. البته پدیده قاچاق فیلم نیز در دل خود همان مشکل اقتصادی را دارد اما عدم وجود قانون کپی رایت در کشور و ضعف فرهنگی در خصوص رعایت حقوق مولف نیز بر این مساله دامن زده اند.
با همه این اوصاف چنانچه وضعیت شیوع کرونا در ایران تا اطلاع ثانوی بر مدار نوسان باشد و تاثیر مستقیم بر تعطیلی مراکز فرهنگی مانند سینماها بگذارد، می توان تهدید آن را تبدیل به فرصت کرد. از بین شش فیلم پرو فروش "اکران آنلاین" چهار فیلم کمدی هستند که تائید کننده پر مخاطب بودن این ژانر چه در اکران عادی و چه آنلاین است. این به آن معنی است که اگر تهیه کنندگان محترم سینمای ایران باز هم در ژانر کمدی دست به تهیه فیلم بزنند لااقل ضرر نخواهند کرد و چه بسی به سود دهی خوبی هم برسند. چرا که در شرایط قرنطینه و محدودیت های کرونایی و تشویق مردم به ماندن در خانه، فیلم دیدن شاید جزو مهمترین سرگرمی هایی باشد که اغلب قشرهای مردم را جذب خود می کند. یعنی پتانسیل لازم برای چرخیدن چرخ سینما در شرایط کرونا وجود دارد. شاید فقط لازم است تا رسانه ملی درهای خود را به روی سینمای ایران باز کند و با تبلیغ فیلم های در حال اکران مانند کالا برخورد نکند و ترویج و گسترش فیلم دیدن از بستر قانونی و حلال آن به عنوان یک واجب فرهنگی در دستور کار این رسانه قرار گیرد. بله، می توان گفت که راه "اکران آنلاین" از تلویزیون می گذرد.